Klimatyzacja w samochodzie. Serwis, odgrzybianie i najczęstsze usterki

Klimatyzacja w samochodzie. Serwis, odgrzybianie i najczęstsze usterki

Klimatyzacja samochodowa wymaga okresowej kontroli szczelności, ilości czynnika chłodniczego, stanu oleju sprężarkowego, filtra kabinowego i czystości parownika. Odgrzybianie usuwa osad biologiczny odpowiedzialny za nieprzyjemny zapach, lecz nie zastępuje naprawy nieszczelności ani wymiany zużytych części. Sprawny układ chłodzi, osusza powietrze i szybciej oczyszcza zaparowane szyby. Zaniedbanie obsługi może skończyć się słabym nawiewem, hałasem, brakiem chłodzenia albo kosztownym uszkodzeniem sprężarki. W upalny dzień wnętrze auta potrafi nagrzać się powyżej 60°C, dlatego klimatyzacja wpływa także na koncentrację i komfort kierowcy.

Jak działa klimatyzacja samochodowa?

Układ klimatyzacji jest zamkniętym obiegiem, w którym krąży czynnik chłodniczy zmieszany z odpowiednim olejem. Czynnik odbiera ciepło z kabiny, oddaje je na zewnątrz, a następnie wraca do początku obiegu.

Sprężarka nadaje obiegowi ciśnienie

Sprężarka zasysa czynnik w postaci gazu i podnosi jego ciśnienie oraz temperaturę. W samochodzie spalinowym może być napędzana paskiem osprzętu, natomiast w aucie elektrycznym stosuje się zwykle sprężarkę z własnym silnikiem elektrycznym.

Olej krążący razem z czynnikiem smaruje ruchome elementy i uszczelnienia. Zbyt mała ilość czynnika może więc oznaczać również gorsze smarowanie, a dalsza jazda z niesprawnym układem zwiększa ryzyko zatarcia sprężarki.

Skraplacz oddaje ciepło

Skraplacz znajduje się zazwyczaj przed chłodnicą silnika. Opływające go powietrze odbiera ciepło, a gorący gaz zmienia się w ciecz. Ten element jest narażony na uderzenia kamieni, korozję, błoto oraz sól drogową.

Zawór rozprężny obniża ciśnienie

Ciekły czynnik przepływa przez zawór rozprężny albo dyszę dławiącą. Następuje gwałtowny spadek ciśnienia i temperatury. Niesprawny zawór może powodować nierówne chłodzenie, oblodzenie parownika lub nadmierne obciążenie sprężarki.

Parownik chłodzi i osusza powietrze

Parownik jest ukryty pod deską rozdzielczą. Czynnik odparowuje wewnątrz jego kanalików, odbierając ciepło z powietrza kierowanego do kabiny. Na zimnej powierzchni skrapla się wilgoć, odprowadzana przewodem pod samochód. Z tego powodu kałuża czystej wody pod autem po postoju z włączoną klimatyzacją zazwyczaj nie świadczy o awarii.

Na czym polega serwis klimatyzacji?

Dobra obsługa nie sprowadza się do samego uzupełnienia czynnika. Najpierw trzeba ocenić działanie układu, temperaturę nawiewu, ciśnienia robocze i stan podzespołów. Dopiero później urządzenie serwisowe odzyskuje czynnik, oddziela zanieczyszczenia, wytwarza próżnię i napełnia obieg ilością przewidzianą przez producenta.

Typowa usługa obejmuje:

• pomiar temperatury powietrza przy kratkach nawiewu;
• kontrolę ciśnień po stronie niskiej i wysokiej;
• odzyskanie oraz zważenie czynnika chłodniczego;
• próbę szczelności i ocenę utrzymania próżni;
• napełnienie układu właściwą masą czynnika i oleju.

Ilość czynnika podaje się w gramach, a dopuszczalna wartość znajduje się na tabliczce w komorze silnika lub w dokumentacji pojazdu. Napełnianie „na oko” jest błędem. Nadmiar podnosi ciśnienie i pogarsza pracę, natomiast niedobór ogranicza chłodzenie oraz smarowanie.

Czynnik chłodniczy musi pasować do układu

Starsze samochody najczęściej wykorzystują R134a, natomiast nowsze konstrukcje korzystają zwykle z R1234yf. Substancji nie wolno mieszać, ponieważ różnią się właściwościami, wymaganym olejem, złączami serwisowymi i zasadami obsługi. Informację o rodzaju oraz masie napełnienia znajdziesz na etykiecie pod maską.

R1234yf ma znacznie niższy współczynnik ocieplenia klimatu. Według danych amerykańskiej Agencji Ochrony Środowiska wartość tego wskaźnika wynosi 4, podczas gdy dla R134a przyjmowano 1430. Liczby opisują wpływ jednego kilograma gazu na ocieplenie klimatu względem dwutlenku węgla w okresie stu lat.

Zapamiętaj!

Nie kupuj puszki do samodzielnego napełniania bez rozpoznania przyczyny spadku wydajności. Ciśnienie odczytane z jednego króćca nie określa masy czynnika ani stanu całego obiegu. Domieszki uszczelniające mogą także utrudnić późniejszą obsługę urządzeniem warsztatowym.

Kiedy wyłączyć układ?

Chłodzenie rekomendujemy wyłączyć, jeśli pojawi się głośny metaliczny dźwięk, dym, zapach spalenizny albo nagła utrata nawiewu. Dalsze obciążanie sprężarki może rozszerzyć zakres uszkodzeń. Sam wentylator można pozostawić włączony, o ile pracuje cicho i nie towarzyszą mu objawy elektryczne.

Kontrolka błędu na panelu, nierówna praca dmuchawy lub przepalający się bezpiecznik również wymagają dokładnego sprawdzenia instalacji, sterownika i przewodów zasilających samochodu.

Dlaczego warto regularnie serwisować klimatyzację w samochodzie?

Sprawna klimatyzacja szybciej schładza wnętrze, usuwa wilgoć z powietrza i ogranicza parowanie szyb. Ma to znaczenie zarówno w rodzinnym Hyundai TUCSON, jak i elektrycznym Hyundai KONA Electric, szczególnie podczas upałów oraz jazdy w deszczu. Regularny serwis pomaga zachować wydajność układu, zmniejsza ryzyko nieprzyjemnego zapachu i pozwala wcześniej wykryć nieszczelności albo zużycie podzespołów.

Odgrzybianie bez niedomówień – co warto o tym wiedzieć?

Nieprzyjemny zapach po uruchomieniu nawiewu zwykle pochodzi z wilgotnego parownika, zabrudzonego filtra albo odpływu skroplin. Kurz, pyłki i materiał organiczny tworzą osad sprzyjający rozwojowi drobnoustrojów.

Czyszczenie parownika preparatem

Najdokładniejsza metoda polega na podaniu środka czyszczącego bezpośrednio na powierzchnię parownika. Preparat powinien dotrzeć do lameli, rozpuścić osad i spłynąć drożnym odpływem. Rozpylenie środka wyłącznie w kabinie może poprawić zapach, lecz nie zawsze usuwa źródło problemu.

Wymiana filtra kabinowego

Nowy filtr ogranicza przedostawanie się pyłu, sadzy i pyłków. Wersja z warstwą węgla aktywnego dodatkowo zatrzymuje część gazów oraz zapachów. Brudny wkład zmniejsza przepływ powietrza, obciąża dmuchawę i utrudnia osuszanie szyb.

Ozonowanie wymaga ostrożności

Ozonowanie bywa stosowane jako uzupełnienie czyszczenia wnętrza i kanałów. Nie zastępuje mechanicznego usunięcia brudu z parownika ani wymiany filtra. Ozon drażni drogi oddechowe, dlatego zabieg powinien odbywać się bez ludzi i zwierząt, z kontrolą czasu, stężenia oraz dokładnym wietrzeniem auta.

Najczęstsze objawy usterek klimatyzacji w samochodzie

Układ ostrzega o problemie wcześniej, niż całkowicie przestaje chłodzić. 

Zwróć uwagę na następujące sygnały:

• powietrze z nawiewów pozostaje ciepłe mimo niskiej nastawy;
• chłodzenie pojawia się dopiero podczas szybszej jazdy;
• nawiew działa słabo na każdym ustawieniu;
• z kratek dochodzi zapach wilgoci lub stęchlizny;
• po włączeniu układu słychać tarcie, gwizd albo stukanie;
• szyby długo pozostają zaparowane;
• pod samochodem pojawia się tłusta plama zamiast czystej wody.

Nieszczelność i ubytek czynnika

Nieszczelności należą do najczęstszych przyczyn spadku wydajności. Źródłem bywają przewody, złącza, uszczelnienia, skraplacz, parownik lub króćce serwisowe. Warsztat może użyć barwnika widocznego w świetle nadfioletowym, elektronicznego wykrywacza albo gazu śladowego zawierającego 95 procent azotu i 5 procent wodoru.

Samo uzupełnianie czynnika bez znalezienia wycieku daje krótkotrwały efekt. Co ważne, układu nie wolno napełniać preparatem innym niż określony przez producenta. Od 2017 roku nowe samochody osobowe sprzedawane w Unii Europejskiej nie mogą korzystać z czynnika o współczynniku ocieplenia klimatu wyższym niż 150.

Uszkodzona sprężarka

Objawem może być metaliczny hałas, brak wzrostu ciśnienia albo okresowe wyłączanie chłodzenia. Przy zatarciu w obiegu pojawiają się opiłki. Sama wymiana sprężarki nie wystarczy: układ trzeba przepłukać, a elementy zatrzymujące zanieczyszczenia wymienić zgodnie z technologią naprawy.

Zabrudzony skraplacz lub niesprawny wentylator

Klimatyzacja chłodząca podczas jazdy, lecz słabnąca na postoju, często wskazuje na problem z przepływem powietrza przez skraplacz. Winny może być zabrudzony wymiennik, uszkodzony wentylator, przekaźnik albo czujnik ciśnienia.

Usterki elektryczne i czujniki

Nowoczesna klimatyzacja korzysta z czujników temperatury, ciśnienia, nasłonecznienia i jakości powietrza. Błędny odczyt może zablokować sprężarkę mimo prawidłowej ilości czynnika. Potrzebna jest wtedy diagnostyka komputerowa połączona z pomiarami fizycznymi.

Jak korzystać z klimatyzacji w samochodzie? Wnioski

Po wejściu do rozgrzanego auta otwórz drzwi lub szyby, wypuść gorące powietrze, a następnie uruchom chłodzenie i na krótko włącz obieg zamknięty. Temperatura 22–25°C zwykle zapewnia komfort bez przesadnego wychładzania.

Korzystaj z układu także poza latem, o ile temperatura zewnętrzna pozwala na uruchomienie sprężarki. Regularna praca wspiera smarowanie uszczelnień i pomaga osuszać wnętrze. Około pięciu minut przed końcem podróży wyłącz chłodzenie, pozostawiając nawiew. Powietrze osuszy parownik i ograniczy powstawanie zapachu.

O czym musisz pamiętać przy obsłudze klimatyzacji:

• słabsze chłodzenie wymaga diagnostyki, nie automatycznego dopełnienia czynnika;
• odgrzybianie powinno obejmować parownik, odpływ skroplin i filtr kabinowy;
• ozonowanie stanowi uzupełnienie czyszczenia oraz wymaga dokładnego wietrzenia;
• hałas sprężarki, tłuste ślady i zmienne chłodzenie mogą zapowiadać awarię;
• regularna kontrola szczelności i poprawne użytkowanie ograniczają ryzyko kosztownej naprawy.

Redakcja Hyundai